संयुक्त महाराष्ट्राचे शिल्पकार स्व. यशवंतराव चव्हाण
स्वातंत्र्यानंतर महाराष्ट्राला तसेच देशाला फक्त कायदा व सुव्यवस्था या स्वरूपाच्या प्रशासनाची गरज नसून, विकासाभिमुख प्रशासनाची गरज आहे. हे ओळखणाऱ्या द्रष्ट्या व्यक्तींमध्ये यशवंतराव अग्रगण्य होते. विकासाभिमुख प्रशासनाची गरज ओळखण्यामध्ये यशवंतरावांचे जसे द्रष्टेपण होते तसेच ते महाराष्ट्र राज्यामध्ये त्याची यशस्वी अंमलबजावणी करण्यात देखील होते. प्रशासनाची एक वेगळीच छाप दाखवून, त्याचा आदर्श वस्तुपाठ यशवंतरावांनी देशपातळीवर घालून दिला होता. 'सामान्य माणूस' हा त्यांच्या राजकीय, सामाजिक व आर्थिक नीतीचा केंद्रबिंदू होता. त्यांनी देशपातळीवर महाराष्ट्र राज्याचा ‘एक प्रागतिक राज्य’ असा लौकीक निर्माण केला.
घोषणा
-
यशवंतराव चव्हाण राज्यस्तरीय युवा पुरस्कार २०२६ साठी अर्ज दाखल करण्याचे आवाहन
Mon, 7 Sep 2026
-
यशवंतराव चव्हाण राष्ट्रीय पुरस्कार २०२6 साठी नामांकन पाठविण्याचे आवाहन
Fri, 14 Aug 2026
-
यशवंतराव चव्हाण राष्ट्रीय पुरस्कार 2026 की नामनिर्देशन प्रक्रिया शुरू
Fri, 14 Aug 2026
-
Invitation for nominations for Yashwantrao Chavan National Award 2026
Fri, 14 Aug 2026
-
यशवंतराव चव्हाण राज्यस्तरीय पारितोषिक २०२६ साठी अर्ज पाठविण्याचे आवाहन
Thu, 16 Jul 2026
-
यशवंतराव चव्हाण ज्येष्ठ नागरिक संघ / संस्था राज्यस्तरीय कृतज्ञता सन्मानासाठी अर्ज करण्याचे आवाहन...
Wed, 1 Jul 2026
-
यशवंतराव चव्हाण ज्येष्ठ नागरिक राज्यस्तरीय कृतज्ञता सन्मानासाठी अर्ज करण्याचे आवाहन...
Wed, 1 Jul 2026
-
यशवंतराव चव्हाण राज्यस्तरीय युवा पुरस्कार २०२5 जाहीर
Wed, 10 Jun 2026
-
कविवर्य ना. धों. महानोर साहित्य, शेती-पाणी पुरस्कार 2026 साठी प्रस्ताव पाठविण्याचे आवाहन
Tue, 9 Jun 2026
-
यशस्विनी सन्मान पुरस्कार २०२६ साठी अर्ज प्रक्रियेला सुरुवात
Fri, 13 Feb 2026
प्रेस नोट
सर्व प्रेस नोट
Mon, 5 Oct 2026
मुंबई - विज्ञान आणि वैद्यकीय क्षेत्रातील प्रगतीमुळे मानवी आयुर्मान लक्षणीयरीत्या वाढले आहे; त्यामुळे ज्येष्ठ नागरिकांसाठीची प्रचलित वयोमर्यादा सत्तरीच्या पुढे नेण्याचा विचार व्हावा, असे महत्त्वपूर्ण प्रतिपादन सर्वोच्च न्यायालयाचे माजी न्यायमूर्ती अभय ओक यांनी केले. यशवंतराव चव्हाण सेंटरच्या वतीने, खासदार सुप्रिया सुळे यांच्या मार्गदर्शनाखाली ज्येष्ठ नागरिक दिनानिमित्त मुंबईत आयोजित ‘यशवंतराव चव्हाण ज्येष्ठ नागरिक राज्यस्तरीय कृतज्ञता सन्मान सोहळा व आनंद मेळावा’ या कार्यक्रमात ते प्रमुख अतिथी म्हणून बोलत होते. वयाच्या साठाव्या वर्षी निवृत्तीनंतर सार्वजनिक जीवनातूनही आपण निवृत्त झालो आहोत, असा कोणताही न्यूनगंड न बाळगता ज्येष्ठांनी आपली ‘तिसरी इनिंग’ राष्ट्रकार्य, समाजकार्य आणि सर्जनशील उपक्रमांसाठी समर्पित करावी, असे आवाहन त्यांनी केले. ज्येष्ठ पिढीकडे असलेला प्रदीर्घ अनुभव, ज्ञान आणि कौशल्य नव्या पिढीच्या जडणघडणीत मोलाची भूमिका बजावू शकते, यावर भर देत त्यांनी वाढत्या हवामान बदलाच्या पार्श्वभूमीवर ज्येष्ठांनी पर्यावरण संवर्धनाच्या चळवळीतही सक्रिय पुढाकार घ्यावा, अशी अपेक्षा व्यक्त केली.
कार्यक्रमाच्या अध्यक्षीय समारोपात यशवंतराव चव्हाण सेंटरचे उपाध्यक्ष अरुणभाई गुजराथी यांनी पिढ्यांमधील दरी (जनरेशन गॅप) सांधण्यासाठी दोन्ही पिढ्यांमध्ये सुसंवाद घडण्याची नितांत गरज व्यक्त केली. ज्येष्ठांनी केवळ समवयस्कांपुरते मर्यादित न राहता तरुणांशी मैत्रीपूर्ण नाते जोपासावे आणि तरुणांनीही ज्येष्ठांच्या अनुभवांचा आदर करावा, ज्यातून एका समावेशक समाजाची निर्मिती होईल, असा विचार त्यांनी मांडला. या सोहळ्यात समाजाच्या विविध क्षेत्रांत उल्लेखनीय योगदान देणाऱ्या व्यक्ती व संस्थांचा ‘यशवंतराव चव्हाण ज्येष्ठ नागरिक राज्यस्तरीय कृतज्ञता सन्मान’ देऊन गौरव करण्यात आला. यामध्ये प्रकाश घादगिने (लातूर), बबन पाटणकर (ठाणे), भागीरथी बच्चेवार (नांदेड), वृषाली मगदूम (रायगड), मानव कांबळे (पुणे) यांच्यासह ‘जनसेवा फौंडेशन’ (पुणे) आणि ‘ज्येष्ठ नागरिक संघ’ (चोपडा, जळगाव) यांचा समावेश होता.
या सोहळ्याची सुरुवात सुरज भोईर यांच्या प्रार्थनेने झाली, तर विभागाचे संयोजक विजय कान्हेकर यांनी प्रास्ताविकातून सेंटरच्या उपक्रमांचा आढावा घेत कार्यक्रमाची भूमिका स्पष्ट केली. प्रारंभी उदय रामदास आणि मृण्मयी फाटक यांच्या 'नादब्रह्म' चमूने बहारदार सांस्कृतिक कार्यक्रम सादर केला. याप्रसंगी ज्येष्ठ नागरिकांच्या आरोग्याच्या दृष्टीने आयोजित विशेष सत्रात प्रख्यात न्यूरोलॉजिस्ट डॉ. अनिल व्यंकटाचारी यांनी पार्किन्सन्स आजाराची लक्षणे, उपचार आणि निरोगी जीवनशैलीविषयी मार्गदर्शन केले. निवड समितीच्या वतीने ॲड. प्रमोद ढोकले यांनी प्रातिनिधिक मनोगत व्यक्त केले. कार्यक्रमाचे नेटके सूत्रसंचालन प्रिया पाटील यांनी तर आभारप्रदर्शन विभागप्रमुख दीपिका शेरखाने यांनी केले. हा सोहळा यशस्वी करण्यासाठी मनिषा खिल्लारे, वंदना वाळीकर, मीनल सावंत, प्रशांत इखर, अशोक जाधव व सुरज पवार यांनी परिश्रम घेतले.
Sat, 19 Sep 2026
मुंबई - तत्कालीन मुख्यमंत्री मा. शरदचंद्र पवार यांच्या नेतृत्वाखाली महाराष्ट्र शासनाने २२ जून १९९४ रोजी देशातील पहिले क्रांतिकारी महिला धोरण जाहीर केले होते. महिला सक्षमीकरणाच्या दिशेने हे धोरण एक अत्यंत महत्त्वपूर्ण पाऊल ठरले. या ऐतिहासिक महिला धोरणाला यंदा ३२ वर्षे पूर्ण झाल्याच्या निमित्ताने, यशवंतराव चव्हाण सेंटरच्या वतीने सामाजिक कार्य, साहित्य, कृषी, पत्रकारिता, उद्योजकता आणि क्रीडा प्रशिक्षण अशा विविध क्षेत्रांत उल्लेखनीय योगदान देणाऱ्या कर्तृत्ववान महिलांना ‘यशस्विनी सन्मान पुरस्कार’ प्रदान करून गौरविण्यात आले. या पुरस्कारांचे यंदाचे हे पाचवे वर्ष होते.
१७ सप्टेंबर रोजी यशवंतराव चव्हाण सेंटर, मुंबई येथे हा भव्य पुरस्कार वितरण सोहळा पार पडला. कार्यक्रमाच्या अध्यक्षीय भाषणात बोलताना खासदार सुप्रिया सुळे यांनी सांगितले की, “महिलांचा निर्णय प्रक्रियेत सक्रिय सहभाग वाढल्याशिवाय सामाजिक परिवर्तन शक्य नाही. महिलांना समान हक्क व अधिकार मिळाले पाहिजेत, जेणेकरून त्या निर्णय प्रक्रियेत अधिक प्रभावीपणे सहभागी होऊ शकतील.” पुढे बोलताना त्या म्हणाल्या की, “आज समाज अंधश्रद्धेकडे झुकत असताना छत्रपती शिवाजी महाराज, महात्मा जोतीराव फुले, राजर्षी छत्रपती शाहू महाराज आणि डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचे पुरोगामी विचार अंगीकारणे काळाची गरज आहे. हे विचार जिवंत राहिले तरच समाज बुवाबाजी व अनिष्ट रुढी-परंपरांमध्ये अडकणार नाही. तंत्रज्ञान कितीही प्रगत झाले तरी प्रत्येकाने स्वबुद्धी आणि विवेकाचा वापर केला पाहिजे.” पुरस्कारप्राप्त महिलांचे अभिनंदन करताना, “यशस्विनी म्हणून सन्मानित झालेल्या महिलांनी आपल्या कार्याचा आदर्श ठेवून इतर महिलांसाठी नवे उपक्रम सुरू करण्यासाठी मार्गदर्शन करावे,” असे आवाहनही त्यांनी केले.
या सोहळ्यात वैशाली घुगे यांना ‘यशस्विनी कृषी सन्मान’, सुनंदा भोसेकर यांना ‘यशस्विनी साहित्य सन्मान’, प्राची जागुष्टे-महाजन यांना ‘यशस्विनी उद्योजकता सन्मान’, मालती सगणे यांना ‘यशस्विनी सामाजिक सन्मान’, प्रगती बाणखेले यांना ‘यशस्विनी पत्रकारिता सन्मान’ तर सविता मराठे यांना ‘यशस्विनी क्रीडा प्रशिक्षक सन्मान’ देऊन सन्मानित करण्यात आले. तसेच, रेखाताई नार्वेकर पुरस्कृत ‘युवा यशस्विनी पुरस्कार’ ॲड. परिक्रमा खोत यांना प्रदान करण्यात आला.
सत्काराला उत्तर देताना सर्व पुरस्कारप्राप्त महिलांनी यशवंतराव चव्हाण सेंटरबद्दल कृतज्ञता व्यक्त केली. ज्येष्ठ पत्रकार प्रगती बाणखेले यांनी वाढती अंधश्रद्धा, महिला सुरक्षा आणि प्राथमिक शाळा बंद होणे यांसारख्या गंभीर प्रश्नांकडे लक्ष वेधले. लेखिका सुनंदा भोसेकर यांनी ‘इतिहास जसा आहे तसाच वस्तुनिष्ठपणे मांडला गेला पाहिजे’ अशी भूमिका मांडली. ॲड. परिक्रमा खोत यांनी पीडित महिलांच्या हक्कासाठी व न्यायासाठी सुरू असलेला लढा यापुढेही अविरत सुरू ठेवण्याचा निर्धार व्यक्त केला. राजकारणात महिलांचा सहभाग वाढवण्यासाठी सातत्याने काम करण्याची गरज मालती सगणे यांनी प्रतिपादित केली. वैशाली घुगे यांनी सेंद्रिय शेतीचा व्यापक प्रसार करण्याचा मानस व्यक्त केला, तर प्राची जागुष्टे-महाजन यांनी भविष्यातही निस्वार्थ भावनेने कार्य सुरू ठेवण्याचा संकल्प केला.
या कार्यक्रमास चव्हाण सेंटरचे उपाध्यक्ष अरुण गुजराथी, माजी मंत्री दिलीप वळसे पाटील, माजी मंत्री राजेश टोपे, अजित निंबाळकर, बी. के. अग्रवाल, विवेक सावंत, श्रीमती अदिती नलावडे, प्रा. फरिदा लांबे, प्रा. प्रज्ञा दया पवार आणि हर्षवर्धन देशमुख यांच्यासह यशवंतराव चव्हाण सेंटरचे विश्वस्त, पदाधिकारी, सदस्य तसेच विविध क्षेत्रांतील मान्यवर मोठ्या संख्येने उपस्थित होते. कार्यक्रमाचे प्रास्ताविक व अभ्यासपूर्ण सूत्रसंचालन दत्ता बाळसराफ यांनी केले; याप्रसंगी त्यांनी चव्हाण सेंटरच्या प्रदीर्घ वाटचालीतील महत्त्वाच्या टप्प्यांचा आढावा घेतला.
Wed, 16 Sep 2026
मुंबई- यशवंतराव चव्हाण सेंटरच्या वतीने 'ज्येष्ठ नागरिक आनंद मेळावा - २०२६' अंतर्गत देण्यात येणारे 'यशवंतराव चव्हाण ज्येष्ठ नागरिक राज्यस्तरीय कृतज्ञता सन्मान' जाहीर करण्यात आले आहेत. समाजाच्या जडणघडणीत आणि समाजकार्यात निस्वार्थ योगदान देणाऱ्या ज्येष्ठ नागरिकांचा, तसेच संस्था व संघाचा सन्मान करणे हा या उपक्रमाचा मुख्य उद्देश आहे. हा कृतज्ञता सन्मान दिनांक ४ ऑक्टोबर २०२६ रोजी चव्हाण सेंटर, मुंबई येथे होणार आहे.
या वर्षीच्या कृतज्ञता सन्मानामध्ये महिला विभागातून नवी मुंबई (रायगड) येथील वृषाली मगदुम आणि नांदेड येथील भागीरथी बच्चेवार यांची निवड करण्यात आली आहे. पुरुष विभागातून लातूर येथील प्रकाश घादगिने व ठाणे येथील बबन पाटणकर यांची निवड करण्यात आली आहे , तर दिव्यांग प्रवर्गातून पुणे येथील मानव कांबळे यांना सन्मानित करण्यात येणार आहे.
तसेच 'यशवंतराव चव्हाण ज्येष्ठ नागरिक संघ आणि संस्था राज्यस्तरीय कृतज्ञता सन्मान' अंतर्गत सन्मानार्थी संघ म्हणून जळगाव जिल्ह्यातील चोपडा येथील ज्येष्ठ नागरिक संघ आणि सन्मानार्थी संस्था म्हणून पुणे येथील जनसेवा फाउंडेशन यांची निवड करण्यात आली आहे. निवृत्तीनंतरही सामाजिक बांधिलकी जपत कार्य करणाऱ्या या ज्येष्ठ मान्यवरांचा व संस्थांचा यथोचित गौरव या आनंद मेळाव्यात करण्यात येणार आहे.
कार्यक्रम
सर्व कार्यक्रम
मा. श्री. शरदचंद्रजी पवार
अध्यक्ष
विद्यार्थी चळवळीतला कार्यकर्ता म्हणून १९६० साली मी पुण्यात सक्रिय होतो. त्याचवेळीस संयुक्त महाराष्ट्राची निर्मिती झाली आणि यशवंतराव चव्हाण महाराष्ट्राचे पहिले मुख्यमंत्री झाले. पदग्रहणानंतर चव्हाण साहेब छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या जन्मस्थानी , शिवनेरीला येणार होते. आम्ही सर्व कार्यकर्ते सायकलवरून शिवनेरीला पोहोचलो. चव्हाणसाहेबांचं सारं राजकारण शालीन आणि सुसंस्कृत होतं. त्याला साजेसं ते बोलले, "संयुक्त महाराष्ट्राच्या निमित्ताने झालेला संघर्ष हा इतिहास आहे. तो संघर्ष विसरून आपण नवा महाराष्ट्र घडवण्यासाठी एकजुटीनं उभं राहूयात."
पदाधिकारी
मा. श्री. अरुण गुजराथी
उपाध्यक्ष
मा. सौ. सुप्रिया सुळे
कार्याध्यक्ष
मा. श्री. हेमंत टकले
सरचिटणीस
दिप्ती नाखले
मुख्य कार्यकारी अधिकारी
नव्या दिशेने
नवमहाराष्ट्राचे शिल्पकार तथा महाराष्ट्राचे पहिले मुख्यमंत्री मा. यशवंतराव चव्हाण यांनी राज्यात कृषी-औद्योगिक समाजाच्या विकासाची पायाभरणी केली. महाराष्ट्र राज्याच्या स्थापनेनंतर, राज्याची धुरा सांभाळताना पंचायत राजची त्रिस्तरीय रचना त्यांनी अमलात आणली व त्यातून समाजात राजकीय नेतृत्व घडविण्याची एक कार्यशाळाच निर्माण केली, आणि सामान्य माणसाला केंद्रस्थानी आणले. हाच विचारांचा आणि कृतीचा वारसा यशवंतराव चव्हाण सेंटर, मुंबईच्या माध्यमातून चालवण्याचा आमचा प्रयत्न आहे. यशवंतराव चव्हाण, सेंटर मुंबईची कार्यप्रणाली सेवाभाव, सर्जनशीलता, उत्तरदायित्व, प्राविण्य आणि विश्वासार्हता या मुल्यांवर आधारित आहे.
‘विश्वासार्ह सर्वोत्तम सेवा’ हे आमचे ब्रीदवाक्य आहे. ‘आधुनिक आणि समृद्ध समाजाच्या निर्मितीकरता सर्व घटकांना समान संधी निर्माण करून देणे,’ ही दृष्टी डोळ्यासमोर ठेऊन शिक्षण, महिला, आरोग्य, युवा आणि सांस्कृतिक क्षेत्रामध्ये यशवंतराव चव्हाण सेंटर, मुंबई उत्प्रेरक (catalyst) म्हणून कार्यरत आहे. चव्हाण सेंटरच्या या सामाजिक कार्यात समाजातील प्रत्येक घटकांनी सहभागी व्हावे, अशी आमची इच्छा आहे.
यशवंतराव चव्हाण सेंटर कार्यक्षेत्रे
यशवंतराव चव्हाण सेंटर जिल्हा केंद्र
सामाजिक योगदान
शरद पवार इन्स्पायर फेलोशिप
आदरणीय शरदचंद्रजी पवार साहेब यांनी आपल्या ६० वर्षांहून अधिकच्या सार्वजनिक आयुष्यात शेती, औद्योगिक विकास, सामाजिक न्याय, युवक-कल्याण,शिक्षण आणि महिला सक्षमीकरण अशा विविध क्षेत्रांमध्ये क्रांतीकारक असे काम केले आहे. त्यांच्या या लोकोत्तर कार्याला सलाम करण्यासाठी, 'यशवंतराव चव्हाण सेंटर' मुंबई च्या वतीने शेती, साहित्य आणि शिक्षण या क्षेत्रांसाठी ‘शरद पवार इनस्पायर फेलोशीप’ सुरु करण्यात आली आहे. महाराष्ट्रातील होतकरु, गुणवंत आणि नव्याने काही करु पाहणाऱ्या तरुण-तरुणींना संधीचे नवे आकाश खुले करुन देण्याचा हा प्रयत्न आहे.
आव्हान पेलण्याची जिद्द बाळगणारे तरुण-तरुणी या फेलोशीपच्या माध्यमातून आपल्या स्वप्नांना आकार देऊ शकतील व त्यातून भविष्यातील समृद्ध व सुसंस्कृत महाराष्ट्र घडण्यासाठी त्यांचे योगदान मिळेल असा आम्हाला विश्वास वाटतो.
द पवार इनोव्हेशन फेलोशिप
संयुक्त महाराष्ट्राचे शिल्पकार मा. यशवंतराव चव्हाण म्हणजे मराठी मनांचा मानबिंदू. संयुक्त महाराष्ट्राचे पहिले मुख्यमंत्री. महाराष्ट्राच्या कृषी व औद्योगिक विकासाचा पाया घालणारा, महाराष्ट्रात सहकाराचे जाळे विणणारा आणि पंचायत राज्याच्या माध्यमातून तळागाळातल्या समाजाला त्याच्या लोकशाही ताकदीचे भान देणारा हा द्रष्टा नेता. देशाच्या राजकारणामध्ये देखील जेव्हा जेव्हा कठीण परिस्थिती उद्भवली, तेव्हा तेव्हा संबंधित खाती सक्षमपणे संभाळून देशाच्या स्थैर्यात महत्त्वाची भूमिका बजावणारा आणि राष्ट्रीय राजकारणाला दिशा देणारा नेता.
दिव्यांग विवाह सोहळा
यशवंतराव चव्हाण सेंटरच्या वतीने आदरणीय शरदचंद्र पवार साहेबांच्या वाढदिवसाचे औचित्य साधून सामुदायिक दिव्यांग विवाह सोहळ्याचे आयोजन दरवर्षी करण्यात येते. या सोहळ्यात लग्नाचा खर्च, वधूचे सौभाग्य लेणे, संसारोपयोगी साहित्य आणि अन्य काही उपयुक्त गोष्टींचा खर्च चव्हाण सेंटरच्या वतीने करण्यात येतो. आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल घटकातील दिव्यांगांचा या उपक्रमास भरघोस प्रतिसाद मिळतो.
चव्हाण सेंटर आयोजित पहिला सामुदायिक दिव्यांग विवाह सोहळा क्रांतीज्योती सावित्रीबाई फुले यांच्या जयंतीदिनी ३ जानेवारी २०२२ रोजी आयोजित करण्यात आला होता.यामध्ये बारा जोडप्यांचा विवाह सोहळा अत्यंत थाटामाटात रंगला होता.
जागर हा जाणिवांचा...तुमच्या माझ्या लेकींचा...
महाराष्ट्रासारख्या प्रगत राज्यात आज मुलींचे प्रमाण दिवसेंदिवस कमी होत आहे.महाराष्ट्रात १९९१ मध्ये मुलींचे प्रमाण दर एक हजार मुलांमागे ९४६ इतके होते. तर २००१ मध्ये ते ३३ ने कमी होऊन ९१३ झाले आणि २०११ च्या जनगणनेनुसार ते आणखी ३० ने कमी होऊन ते ८८३ एवढे झाले . मुलगी जन्माला येण्याचा हक्कच हिरावून घेतला जात असल्याची स्थिती आहे. आधुनिक तंत्रज्ञानाचा दुरुपयोग करून जन्माआधीच मुली मारल्या जात आहेत, ही बाब अतिशय गंभीर आहे. त्यामुळे भविष्यात अनेक सामाजिक अडचणी निर्माण होणार आहेत. या संदर्भात सर्वसामान्यांच्या मनात जनजागृती करण्याकरिता यशवंतराव चव्हाण सेंटरच्या कार्याध्यक्ष सुप्रिया सुळे यांच्या संकल्पनेतून आयोजित स्त्री भ्रूणहत्येविरोधात 'जागर हा जाणिवांचा, तुमच्या माझ्या लेकींचा...' हा उपक्रम आयोजित करण्यात आलेला आहे.
